Przegląd
W 2021 r. projekt Global State of Tobacco Harm Reduction (GSTHR) opublikował pierwszy w historii ogólnoświatowy szacunek liczby użytkowników e-papierosów, która w 2020 r. wynosiła 68 milionów.[i] Nowe dane z badania Eurobarometr 506 z lutego 2021 r. oraz innych badań dały wyjątkową możliwość aktualizacji tej liczby. Zmodyfikowaliśmy również proces prognozowania, uwzględniając zarówno regionalne różnice w wielkości rynku, jak i faktyczny rok pochodzenia danych źródłowych. GSTHR szacuje obecnie, że w 2021 r. na świecie było 82 miliony użytkowników e-papierosów.
Dlaczego prowadzimy te badania?
Nikotyna jest jednym z najpopularniejszych na świecie narkotyków, obok alkoholu i kofeiny. Większość ludzi spożywa nikotynę, paląc papierosy tytoniowe. Światowa Organizacja Zdrowia (WHO) szacuje, że na świecie jest 1,1 miliarda palaczy, czyli około jedna piąta dorosłej populacji świata. Liczba ta pozostaje niezmieniona od 2000 r. Spadki rozpowszechnienia palenia w niektórych krajach i grupach ludności zostały zrównoważone wzrostami w innych miejscach, a także wzrostem populacji. Skutki zdrowotne palenia tytoniu są dobrze znane; szacuje się, że każdego roku osiem milionów osób przedwcześnie umiera z powodu chorób związanych z paleniem. To trzy razy więcej niż liczba osób umierających łącznie z powodu malarii, HIV i gruźlicy.
Możliwości dla palaczy zmieniły się wraz z wynalezieniem nowoczesnego papierosa elektronicznego, który opatentowano w 2004 r. „E-papierosy” pojawiły się na rynku w Europie i Ameryce Północnej około 2007 r.
Mówiąc o e-papierosach, określamy je jako „urządzenia do wapowania nikotyny”, „produkty do wapowania nikotyny” lub „e-papierosy nikotynowe” (a osoby, które ich używają, jako „użytkowników e-papierosów”). Ma to zapewnić wyraźne odróżnienie ich od papierosów spalanych. Określamy je również jako „wapowanie nikotyny”, aby odróżnić je od używania innych substancji wapowanych. Urządzenia do wapowania nikotyny nie spalają tytoniu ani nie emitują toksycznego dymu, lecz wytwarzają znacznie bezpieczniejszy aerozol. Jednak ponieważ termin „e-papieros” jest często używany w zidentyfikowanych badaniach ankietowych, będzie on pojawiał się w niniejszym opracowaniu.
W niektórych krajach Europy i Ameryki Północnej nastąpił szybki wzrost używania produktów do wapowania nikotyny. W Wielkiej Brytanii odsetek dorosłej populacji używającej produktów do wapowania nikotyny wzrósł z 1,7% w 2012 r. do 7,1% w 2019 r. Dane z Wielkiej Brytanii sugerują efekt substytucji, w ramach którego wiele osób używających nikotyny wybiera bezpieczniejsze produkty. Produkty do wapowania nikotyny są obecnie głównym narzędziem, z którego korzystają palacze w Anglii, gdy chcą rzucić palenie papierosów.[ii] Badania wykazały również, że są one skuteczniejsze niż inne metody.[iii]
Urządzenia do wapowania nikotyny i inne bezpieczniejsze produkty nikotynowe (SNP), w tym saszetki nikotynowe, snus i podgrzewane wyroby tytoniowe, są potencjalnie przełomowymi innowacjami. W związku z tym mają znaczny potencjał poprawy zdrowia populacji poprzez wypieranie palenia tytoniu. Kluczowym pytaniem jest tempo, w jakim SNP zastępują papierosy tytoniowe. Mapowanie rozpowszechnienia produktów do wapowania nikotyny jest zatem ważne, ale w przypadku wielu krajów niezwykle trudne ze względu na koszty.
Od 2018 r. GSTHR [iv] gromadzi informacje o rozpowszechnieniu wapowania nikotyny, a także innych kategoriach SNP. Projekt mapuje globalną, regionalną i krajową dostępność oraz używanie SNP, reakcje regulacyjne na nie oraz potencjał redukcji szkód związanych z tytoniem dla zdrowia publicznego. Informacje są zbierane z literatury i od sieci krajowych oraz regionalnych korespondentów w 201 krajach (262, wliczając terytoria i istotne regiony wewnątrz krajów). Baza danych GSTHR zestawia w czasie informacje dotyczące poszczególnych krajów i kategorii produktów.
Jaki był nasz wcześniejszy szacunek globalnej liczby użytkowników e-papierosów w 2020 r.?
Dane dotyczące rozpowszechnienia używania e-papierosów [v] były dostępne dla 49 krajów na podstawie danych ankietowych do 2018 r. Aby rozwiązać problem brakujących danych, zastosowaliśmy uznaną metodę epidemiologiczną polegającą na szacowaniu danych dla krajów, dla których ich brakuje, przy założeniu podobieństwa do krajów z tego samego regionu i o podobnej sytuacji gospodarczej, dla których dostępne są dane. Metodologia ta jest powszechnie stosowana do szacowania stanu zdrowia przy braku badań krajowych.[vi]
Nasz szacunek został skorygowany z wykorzystaniem danych rynkowych, aby uzyskać prognozę na 2020 r. wynoszącą 68 milionów użytkowników e-papierosów na świecie.[vii]
Jakie nowe dane mieliśmy dostępne?
Do 2021 r. pojawiło się kilka nowych punktów danych. Największym z nich było Specjalne badanie Eurobarometr 506 (27 państw członkowskich UE), opublikowane w lutym 2021 r.[viii] Inne nowe punkty danych obejmują Wielką Brytanię, Jordanię, Nową Zelandię, Tajwan i Stany Zjednoczone.
W zbiorze danych znajdowały się trzy wątpliwe punkty danych: Tonga, Uganda i Jordania. Dane z tych krajów nie miały wiarygodnego źródła i wskazywały na wysoki poziom używania, którego dokładność uznano za mało prawdopodobną. Ze względu na słabą dostępność innych danych dla ich regionów i grup dochodowych ich wpływ na wszystkie kraje o wspólnych cechach był bardzo duży. Dlatego pominęliśmy te kraje w analizie podczas obliczania średnich poziomów rozpowszechnienia dla każdej podgrupy. Większość nowych informacji o rozpowszechnieniu wapowania pochodziła z badań ankietowych przeprowadzonych w latach 2020–2021 (66,7%).
Jak oszacowaliśmy globalną liczbę użytkowników e-papierosów w 2021 r.?
Szacunek opierał się na tych samych założeniach co nasza wcześniejsza praca i miał te same ograniczenia. Zastosowaliśmy trzy czynniki – status regulacji sprzedaży, regiony WHO oraz grupy dochodowe Banku Światowego (WB).
Skorygowaliśmy dane ankietowe starsze niż z 2021 r., wykorzystując dane o zmianach na rynku. Wykorzystaliśmy dane Euromonitor dotyczące wielkości rynku produktów do wapowania w latach 2015–2021.
Największym rynkiem o najszybszym tempie wzrostu jest Ameryka Północna, głównie za sprawą USA, których wielkość rynku w 2021 r. szacowano na 10,3 mld USD, podczas gdy w Kanadzie wynosiła ona 1,4 mld USD. Następnie znalazły się Europa Zachodnia z 6,6 mld USD, region Azji i Pacyfiku z 4,4 mld USD oraz Europa Wschodnia z 1,6 mld USD. Najmniejsze rynki znajdowały się na Bliskim Wschodzie i w Afryce – 490 mln USD, w Ameryce Łacińskiej – 122 mln USD oraz w Australazji – 118 mln USD.
Zróżnicowanie to przekłada się na następujące bezwzględne wskaźniki wzrostu rynku od 2015 r.: Australazja 1,010, Ameryka Łacińska 1,012, Bliski Wschód i Afryka 1,028, Europa Wschodnia 1,106, Azja i Pacyfik 1,272, Europa Zachodnia 1,480 oraz Ameryka Północna 1,976. Uwzględniając zarówno rzeczywisty rok danych ankietowych, jak i rzeczywiste bezwzględne wskaźniki wzrostu dla regionów, dostosowaliśmy naszą prognozę do regionalnego wzrostu rynku, co czyni ją bardziej wiarygodną.
Jakie są nasze szacunki dotyczące globalnej liczby osób wapujących w 2021 r.?
Szacowana globalna liczba osób wapujących w 2021 r. wynosi 81,9 mln.
W porównaniu z wcześniejszymi szacunkami, wartość dla 2021 r. wskazuje na znaczący wzrost. Należy pamiętać, że niedostatecznie reprezentowane regiony i grupy dochodowe mają duży wpływ na zniekształcenie naszych wyników.
Co wzrost globalnej liczby osób wapujących oznacza dla polityki dotyczącej tytoniu i nikotyny?
Dążenia do osiągnięcia świata wolnego od dymu będą wspierane przez szybkie zastępowanie papierosów bezpieczniejszymi alternatywami, takimi jak wapowanie, ponieważ coraz więcej konsumentów decyduje się ograniczać szkody dla własnego zdrowia poprzez używanie nikotyny w mniej ryzykowny sposób. Pytanie brzmi: jak szybko.
Globalne szacunki liczby osób wapujących oparte na nowych danych wyniosły 82 mln, co stanowi znaczący, lecz oczekiwany wzrost w porównaniu z naszą poprzednią prognozą i wskazuje na utrzymujące się na świecie upowszechnianie produktów do wapowania nikotyny. Wzrost wynika głównie z rozwoju rynków Ameryki Północnej i Europy Zachodniej. W krajach o wyższych dochodach główne debaty dotyczące wapowania nikotyny koncentrują się na postrzeganym zagrożeniu, jakie produkty do wapowania stwarzają dla młodych ludzi, ignorując jednocześnie ich znaczący potencjał redukcji szkód dla obecnych dorosłych palaczy.
W danych nadal występują ogromne luki – jedynie 49 krajów dysponuje użytecznymi wynikami badań ankietowych.
Globalne organizacje zdrowotne, producenci produktów do wapowania oraz inni producenci SNP również zaniedbali potencjał bezpieczniejszych produktów nikotynowych w krajach o niskich i średnich dochodach (LMIC), gdzie mieszka 80% z 1,1 mld palaczy na świecie. Przy ograniczonym lub zerowym dostępie do wsparcia w rzucaniu palenia obywatele LMIC są w nieproporcjonalnie dużym stopniu dotknięci zgonami i chorobami związanymi z paleniem, których niedofinansowane i przeciążone systemy opieki zdrowotnej są słabo przygotowane do diagnozowania i leczenia.
Redukcja szkód związanych z tytoniem dzięki stosowaniu bezpieczniejszych alternatyw oferuje bezprecedensową strategię wyjścia dla ponad miliarda palaczy na całym świecie. Przez dziesięciolecia międzynarodowa kontrola tytoniu i WHO koncentrowały swoje działania na zakazie palnych papierosów, stygmatyzacji palenia oraz, można twierdzić, samych palaczy. Niepokojące jest, że bezpieczniejsze produkty nikotynowe i wapowanie są obecnie na ich celowniku. Ostatecznie polityka ta zostanie uznana za przeciwskuteczną. Po raz pierwszy produkty te oferują szereg pozytywnych zachęt dla osób, aby przeszły z palenia, uzupełniając liczne czynniki zniechęcające.
Z opcji redukcji szkód korzysta już szacunkowo 112 mln osób na całym świecie, z czego około 82 mln używa urządzeń do wapowania nikotyny, 20 mln używa produktów podgrzewanego tytoniu, a 10 mln używa amerykańskiego tytoniu bezdymnego i snusu. Aby przyspieszyć koniec palenia, a jednocześnie pomóc 1,1 mld obecnych palaczy odejść od tytoniu palnego, redukcja szkód musi stać się integralną częścią drogi ku przyszłości wolnej od dymu.
Aby uzyskać więcej informacji o działalności Global State of Tobacco Harm Reduction lub kwestiach poruszonych w niniejszym dokumencie informacyjnym GSTHR, prosimy o kontakt [email protected]
O nas: Knowledge·Action·Change (K·A·C) promuje redukcję szkód jako kluczową strategię zdrowia publicznego opartą na prawach człowieka. Zespół ma ponad czterdziestoletnie doświadczenie w działaniach na rzecz redukcji szkód związanych z używaniem narkotyków, HIV, paleniem, zdrowiem seksualnym i więziennictwem. K·A·C prowadzi Global State of Tobacco Harm Reduction (GSTHR) , który dokumentuje rozwój redukcji szkód związanych z tytoniem oraz stosowanie, dostępność i reakcje regulacyjne dotyczące bezpieczniejszych produktów nikotynowych, a także rozpowszechnienie palenia i związaną z nim śmiertelność, w ponad 200 krajach i regionach na całym świecie. Wszystkie publikacje i aktualne dane są dostępne na stronie https://gsthr.org
Nasze finansowanie: Projekt GSTHR powstaje dzięki grantowi od Foundation for a Smoke-Free World, niezależnej globalnej organizacji non-profit 501(c)(3) z USA. Zgodnie z warunkami umowy grantowej projekt i jego rezultaty są niezależne redakcyjnie od Fundacji.
[i] Jerzyński, T., Stimson, G. V., Shapiro, H., & Król, G. (2021). Oszacowanie globalnej liczby użytkowników e-papierosów w 2020 r. Harm Reduction Journal, 18(1), 109. https://doi.org/10.1186/s12954-021-00556-7
[ii] „[…] Używanie produktu do wapowania jest najpopularniejszym środkiem stosowanym przez osoby próbujące rzucić palenie. W 2020 r. 27,2% osób użyło produktu do wapowania podczas próby rzucenia palenia w ciągu poprzednich 12 miesięcy. Dla porównania, 15,5% stosowało NRT dostępne bez recepty lub na receptę (2,7%), a 4,4% stosowało wareniklinę. […]” McNeill, A., Brose, L., Calder, R., Simonavicius, E., & Robson, D. (2021). Vaping in England: Evidence update February 2021: raport zlecony przez Public Health England. Public Health England. https://www.gov.uk/government/publications/vaping-in-england-evidence-update-february-2021
[iii] „[...] Na każde 100 osób używających e-papierosów z nikotyną, aby rzucić palenie, od 9 do 14 może skutecznie rzucić palenie, w porównaniu z zaledwie 6 na 100 osób stosujących nikotynową terapię zastępczą, 7 na 100 używających e-papierosów bez nikotyny lub czterema na 100 osobami, które nie otrzymują wsparcia albo otrzymują wyłącznie wsparcie behawioralne. [...]” Hartmann-Boyce J, McRobbie H, Butler AR, Lindson N, Bullen C, Begh R, Theodoulou A, Notley C, Rigotti NA, Turner T, Fanshawe TR, & Hajek P. (2021, 14 września). Czy elektroniczne papierosy mogą pomóc ludziom rzucić palenie i czy stosowane w tym celu mają jakieś niepożądane skutki? Cochrane. https://doi.org/10.1002/14651858.CD010216.pub6
[iv] The Global State of Tobacco Harm Reduction (GSTHR): https://gsthr.org/
[v] Zobacz uwagę dotyczącą terminologii: jest to przypadek, w którym używamy terminu „e-papierosy”, ponieważ jest to termin stosowany w zidentyfikowanych badaniach ankietowych. Preferowany przez nas termin to „wapowanie nikotyny”.
[vi] Podsumowanie metody szacowania wykorzystanej w danych za 2021 r. znajduje się w części „Metody” w publikacji Jerzyński et al. Harm Reduction Journal.
https://doi.org/10.1186/s12954-021-00556-7
[vii] Jerzyński et al. Harm Reduction Journal.
https://doi.org/10.1186/s12954-021-00556-7
[viii] European Commission. (2021). Specjalne badanie Eurobarometru 506: Postawy Europejczyków wobec tytoniu i papierosów elektronicznych (S2240_506_ENG). European Commission. http://data.europa.eu/88u/dataset/S2240_506_ENG
Pobierz dokument informacyjny (PDF)
