Dziesiąta sesja Konferencji Stron (COP10) Ramowej konwencji o ograniczeniu użycia tytoniu (FCTC) odbędzie się w Panamie w dniach 5–10 lutego 2024 r. Należy pamiętać, że spotkanie to było wcześniej zaplanowane na listopad 2023 r.

Dyskusje i decyzje podejmowane podczas tych spotkań wpływają na politykę kontroli tytoniu na szczeblu krajowym. Decyzje te będą miały istotne znaczenie dla określenia przyszłości bezpieczniejszych produktów nikotynowych (SNP), takich jak waporyzatory nikotynowe (e-papierosy), snus, saszetki nikotynowe i podgrzewane wyroby tytoniowe (HTP). Dostępność tych produktów ma kluczowe znaczenie dla wykorzystania potencjału redukcji szkód związanych z tytoniem (THR) w zakresie zdrowia publicznego w globalnych działaniach na rzecz zwalczania zgonów i chorób związanych z paleniem.

Nasz Briefing Paper z kwietnia 2023 r. wyjaśniał, czym jest FCTC, czym są spotkania COP i jak działają. Niniejszy dokument zawiera aktualizację opartą na Agendzie i dokumentach towarzyszących spotkaniu COP10 opublikowanych do września 2023 r. oraz rozważa konsekwencje, jakie to spotkanie może mieć dla SNP i redukcji szkód związanych z tytoniem.

Jaki jest ogólny kierunek COP10?

Najważniejszy wniosek jest taki, że redukcja szkód związanych z tytoniem jest obecnie nieobecna w tych obradach.

Redukcja szkód jest jednym z trzech filarów Ramowej konwencji o ograniczeniu użycia tytoniu. Artykuł 1.d FCTC definiuje kontrolę tytoniu jako „szereg strategii dotyczących podaży, popytu i redukcji szkód, które mają na celu poprawę zdrowia populacji poprzez wyeliminowanie lub ograniczenie spożycia wyrobów tytoniowych i narażenia na dym tytoniowy” [wyróżnienie dodane]. Mimo to redukcja szkód nie była dotychczas omawiana na spotkaniach COP.

Ani Agenda, ani opublikowane dokumenty towarzyszące COP10, ani różne inne raporty mające wpływać na Strony COP nie uwzględniają możliwości, jakie SNP oferują dla zdrowia publicznego. Nie ma wskazówek dla krajów, które chcą włączyć THR i SNP do swojej polityki kontroli tytoniu, w tym dotyczących sposobu regulowania ich proporcjonalnie do poziomu stwarzanego przez nie ryzyka.

SNP są przedstawiane jako zagrożenie dla kontroli tytoniu, a nie jako potencjalne narzędzie zarówno wspierające przejście od palenia, jak i ograniczające używanie wyrobów tytoniowych wysokiego ryzyka.

Ogólnie rzecz biorąc, dokumenty COP10 dążą do połączenia wszystkich wyrobów tytoniowych i produktów zawierających nikotynę w jedną kategorię oraz nie rozróżniają wyrobów tytoniowych wysokiego ryzyka i SNP. Celem jest zachęcenie Stron do zakazania lub ścisłego uregulowania stosowania SNP.

Główne przesłania stanowiące zagrożenie dla THR i dostępu konsumentów do SNP są następujące:

– traktowanie wszystkich SNP tak samo jak tytoniu do spalania;

– rozszerzenie i stosowanie regulacji dotyczących wyrobów tytoniowych do wszystkich form produktów nikotynowych i tytoniowych;

– definiowanie wszystkich aerozoli emitowanych przez „nowe i powstające wyroby tytoniowe” jako „dym”;

– stosowanie wobec SNP takich samych zakazów i/lub regulacji jak wobec konwencjonalnych papierosów, w tym zakazu używania ich tam, gdzie palenie jest zakazane, dużych graficznych ostrzeżeń zdrowotnych, jednolitych opakowań oraz zakazu wszelkiej reklamy, promocji i sponsorowania;

– zakaz wszystkich produktów do waporyzacji z „otwartym systemem”;

– zakaz wszystkich smaków, z wyjątkiem tytoniowego, dla wszystkich SNP; oraz

– opodatkowanie wszystkich produktów zawierających nikotynę według tej samej stawki co papierosy.

Dokumenty zawierają wiele zaleceń dotyczących polityki, ale brakuje w nich dowodów na ich poparcie. Uwzględnione dowody są bardzo wybiórcze. Żaden z dokumentów nie wydaje się przywoływać najnowszych dowodów z przeglądu Cochrane. Jest to światowy złoty standard przeglądów systematycznych, w którym stwierdzono „dowody o wysokiej pewności, że e-papierosy z nikotyną są skuteczniejsze niż tradycyjna nikotynowa terapia zastępcza (NRT) w pomaganiu ludziom w rzuceniu palenia”.

Przewodnik po agendzie FCTC COP10 i dokumentach pomocniczych

W dokumentach agendy SNP jako klasa określane są jako „nowe i pojawiające się wyroby tytoniowe”. Kategorie produktów opisano jako ENDS (Electronic Nicotine Delivery Systems), znane również jako waporyzatory nikotynowe lub e-papierosy; podgrzewane wyroby tytoniowe (HTP); oraz saszetki nikotynowe. D-ENDS to nowy akronim oznaczający jednorazowe ENDS.

Wstępna agenda jest przygotowywana przez Sekretariat FCTC w konsultacji z Biurem COP.

Wstępna agenda z adnotacjami zawiera szczegółowe informacje o tym, do czego Sekretariat zaprasza Strony. Zwykle chodzi o odnotowanie i udzielenie dalszych wskazówek lub przyjęcie projektu decyzji. Lista dokumentów powiązanych z punktami agendy jest dostępna tutaj.

Istnieją różne inne dokumenty, które nie są wymienione na stronie internetowej FCTC, a które odgrywają rolę w kształtowaniu wyników COP10. Niektóre z nich nie są publicznie dostępne, ale są przywoływane w opublikowanych dokumentach. Obejmują one dokumenty, które rzekomo zawierają dowody wspierające wnioski dotyczące polityki, z których część opublikowano w obszarze o ograniczonym dostępie na stronie internetowej FCTC COP.

Oprócz oficjalnych dokumentów istnieje szereg publikacji szeroko promowanych przez WHO, które mają wpływać na Strony. Należą do nich strona WHO z pytaniami i odpowiedziami na temat e-papierosów, która jest pełna błędów i dezinformacji. Inną jest niedawno opublikowany WHO Report on the Global Tobacco Epidemic 2023, finansowany przez Bloomberg Philanthropies, organizację, która wpompowała pieniądze w kampanie przeciw wapowaniu.

Konkretne punkty agendy i dokumenty

Jest wiele do przeczytania i rozszyfrowania. Niektóre kwestie są bardzo szczegółowe, podczas gdy inne są bardziej zniuansowane i wymagają specjalistycznej wiedzy, aby zinterpretować kierunek, w którym zmierzają. Poniżej omówiono punkty agendy, które mogą mieć największy wpływ na przyszłość SNP i THR.

Agenda jest ukierunkowana na dyskusje dotyczące nikotyny i SNP, podczas gdy odniesienia do palenia są w dużej mierze nieobecne.

Punkty agendy istotne dla THR i SNP, wymienione we wstępnej agendzie

Punkt 6.1 Wdrażanie artykułów 9 i 10 WHO FCTC (regulacja składu i ujawniania informacji o wyrobach tytoniowych): sprawozdania Biura, Grupy Ekspertów i WHO – Dokumenty FCTC/COP/10/5, FCTC/COP/10/6 i FCTC/COP/10/7

Artykuły 9 i 10 FCTC dotyczą regulacji składu wyrobów tytoniowych oraz ujawniania informacji na ich temat.

Kluczowym dokumentem dla tego punktu agendy jest FCTC/COP/10/7. Przedstawia on postępy poczynione przez WHO w związku z pracami dotyczącymi regulacji wyrobów tytoniowych, ale ujawnia, że przeprowadzono bardzo niewiele badań. Dąży do przedefiniowania terminu „zaprzestanie” i odrzuca korzyści zdrowotne osiągane dzięki skutecznemu przejściu z papierosów na SNP, podając w wątpliwość (pkt 24), czy „osobę, która przeszła z konwencjonalnych papierosów na ciągłe używanie waporyzatorów nikotynowych, można uznać za osobę, która skutecznie „rzuciła””. W pkt 69 dokument twierdzi (nieprawidłowo, zob. wspomniany przegląd Cochrane, będący złotym standardem), że „dowody nie wspierają stosowania ENDS ani ENNDS jako środków wspomagających zaprzestanie palenia na poziomie populacyjnym”.

Strony COP są zaproszone do rozważenia przyjęcia restrykcyjnych środków regulacyjnych dotyczących waporyzatorów nikotynowych (w tym jednorazowych), HTP i saszetek nikotynowych, a także smaków, w jakich produkty te są dostępne (FCTC/COP/10/7, pkt 68–75).

Sugerowane środki w odniesieniu do „nowych i pojawiających się wyrobów tytoniowych” obejmują:

– zakazy stosowania „nowych i pojawiających się wyrobów tytoniowych”;

– tam, gdzie nie są zakazane, Strony powinny rozważyć zakaz wszelkiego komercyjnego marketingu „nowych i pojawiających się wyrobów tytoniowych”;

– w odniesieniu do saszetek nikotynowych: zapobieganie wszelkim formom marketingu, a także zapobieganie ich klasyfikacji jako produktów farmaceutycznych, chyba że zostaną zatwierdzone zgodnie z przepisami farmaceutycznymi; oraz

– rozważenie zakazów lub surowych regulacji dotyczących jednorazowych waporyzatorów (D-ENDS).

Strony są również zaproszone do przyjęcia projektu decyzji o zastąpieniu Grupy Roboczej Grupą Ekspertów. Jest to istotne, ponieważ Grupy Robocze mogą być otwarte dla wszystkich Stron, podczas gdy Grupy Ekspertów pozostają ściśle pod kontrolą Biura FCTC i są silnie powiązane z organami WHO, takimi jak TobReg i TobLabNet, a także z organizacjami pozarządowymi finansowanymi przez Bloomberga, które zazwyczaj sprzeciwiają się redukcji szkód związanych z tytoniem.

Punkt 6.2 Reklama, promocja i sponsorowanie wyrobów tytoniowych: przedstawianie tytoniu w mediach rozrywkowych: sprawozdanie Grupy Roboczej – Dokument FCTC/COP/10/8

Dokument FCTC/COP/10/8 zawiera daleko idące propozycje ograniczenia reklamy, promocji i sponsorowania wyrobów tytoniowych (TAPS), co podlega artykułowi 13 FCTC. Impulsem do tego jest kwestia dostosowania wytycznych FCTC do nowego krajobrazu mediów społecznościowych.

Projekt decyzji (FCTC/COP/10/8, załącznik 2, strona 12) przypomina Stronom o stosowaniu środków dotyczących reklamy, promocji i sponsorowania wobec „nowatorskich i pojawiających się wyrobów tytoniowych”.

Jeśli Strony przyjmą wytyczne zawarte w załączniku 1 do sprawozdania, „nowatorskie i pojawiające się wyroby tytoniowe” zostaną objęte przepisami dotyczącymi TAPS i będą traktowane tak samo jak wyroby tytoniowe:

Strony, które nie zakazały sprzedaży nowatorskich i pojawiających się wyrobów tytoniowych, powinny zapewnić kompleksowy zakaz reklamy, promocji i sponsorowania nowatorskich i pojawiających się wyrobów tytoniowych, w tym urządzeń używanych wraz z nimi, których funkcją jest umożliwienie konsumpcji takich produktów. (FCTC/COP/10/8 załącznik 1, pkt 23)

Te zalecenia uniemożliwiłyby producentom SNP przekazywanie jakichkolwiek informacji faktycznych na temat względnego bezpieczeństwa ich produktów w porównaniu z papierosami.

Zastosowanie zakazu reklamy zakazałoby internetowej sprzedaży SNP.

Dokument definiuje wszystkie formy komunikacji z konsumentami jako reklamę, w tym w mediach społecznościowych. Strony zachęca się również do współpracy z branżą medialną w celu ograniczenia przedstawiania tytoniu w mediach rozrywkowych.

Punkt 6.3 Nowatorskie i pojawiające się wyroby tytoniowe: sprawozdania Sekretariatu Konwencji i WHO - Dokumenty FCTC/COP/10/9 i FCTC/COP/10/10

Ten punkt dotyczy „nowatorskich i pojawiających się wyrobów tytoniowych”. Zamierzeniem jest zastosowanie istniejących przepisów zarówno FCTC, jak i jej wytycznych do wszystkich SNP.

Pięć lat temu, podczas COP8, Strony zwróciły się do Sekretariatu o przygotowanie kompleksowego sprawozdania na temat „badań i dowodów dotyczących nowatorskich i pojawiających się wyrobów tytoniowych, w szczególności podgrzewanych wyrobów tytoniowych, w odniesieniu do ich wpływu na zdrowie, w tym osób nieużywających, ich potencjału uzależniającego, postrzegania i używania, atrakcyjności, potencjalnej roli w rozpoczynaniu i rzucaniu palenia”.

FCTC/COP/10/9 nie zawiera jasnej definicji „nowatorskich i pojawiających się wyrobów tytoniowych”.

Sprawozdanie dąży do przedefiniowania wszystkich aerozoli jako „dymu”, nawet gdy nie zachodzi spalanie, jak ma to miejsce zarówno w przypadku waporyzatorów nikotynowych, jak i HTP (FCTC/COP/10/9, pkt 42).

Przepisy dotyczące SNP mają być takie same jak przepisy dotyczące produktów spalanych i wyrobów tytoniowych, co wyraźnie umieszcza je w zakresie FCTC:

Wszystkie artykuły WHO FCTC oraz wytyczne dotyczące ich wdrażania mogą być stosowane do nowatorskich i pojawiających się wyrobów tytoniowych, w tym HTP, oraz rozszerzone na urządzenia niezbędne do ich używania… (FCTC/COP/10/9 pkt 43)

FCTC/COP/10/10 jest sprawozdaniem WHO dotyczącym HTP. Potwierdza ono, że HTP powinny być traktowane tak samo jak wyroby tytoniowe oraz że decydenci powinni stosować wobec HTP istniejące krajowe przepisy dotyczące wyrobów tytoniowych. Obejmowałoby to graficzne ostrzeżenia zdrowotne, opodatkowanie na poziomie zgodnym z produktami spalanymi, zakazy używania w miejscach publicznych oraz takie same zakazy dotyczące reklamy, promocji i sponsorowania jak w przypadku spalanych wyrobów tytoniowych.

Punkt 7.3 Wkład WHO FCTC w promowanie i realizację praw człowieka (punkt zaproponowany przez Stronę) – Dokument FCTC/COP/10/15

Jest to krótki dokument dotyczący praw człowieka i tytoniu, bez planu działania i bez wniosku o podjęcie decyzji przez COP. Zamiast tego COP jest „zaproszona do przyjęcia niniejszego sprawozdania do wiadomości i udzielenia dalszych wskazówek”.

Niewiele jest wyjaśnień lub analiz dotyczących tego, w jaki sposób prawa człowieka łączą się z FCTC, poza twierdzeniami, że negatywne konsekwencje używania tytoniu obejmują zagrożenia dla podstawowych praw człowieka. Obejmują one stwierdzenia dotyczące obowiązku ochrony jednostek przed dymem tytoniowym (pkt 4), odniesienie do prawa do życia, prawa do najwyższego osiągalnego standardu zdrowia i prawa do edukacji (pkt 5), praw dzieci (pkt 9) oraz praw kobiet, ludów rdzennych oraz plantatorów i pracowników sektora tytoniowego (pkt 14).

Dokument pomija inne względy, w tym fakt, że redukcja szkód związanych z tytoniem oraz dostęp do bezpieczniejszych produktów nikotynowych mogą być uznawane za element prawa do zdrowia na mocy międzynarodowych paktów praw człowieka (zob. na przykład GSTHR Briefing Paper na temat „Prawa do zdrowia i prawa do redukcji szkód związanych z tytoniem”).

Sekretariat nie jest również świadomy negatywnego wpływu wielu środków kontroli tytoniu na prawa człowieka, w tym na prawo do zatrudnienia, edukacji, mieszkania i prywatności.

Głównym zagrożeniem dla SNP jest to, że Sekretariat FCTC strategicznie umieszcza swoje wąskie spojrzenie na prawa człowieka i tytoń w ramach mechanizmów ONZ dotyczących praw człowieka (pkt 11–14).

Wnioski

Główne zagrożenia dla THR i dostępu konsumentów do SNP w agendzie spotkania COP10 to:

– brak jakiegokolwiek uwzględnienia redukcji szkód związanych z tytoniem, co stoi w sprzeczności z obowiązkiem wynikającym z FCTC, by uwzględniać ją jako jeden z trzech filarów kontroli tytoniu;

– negatywne postrzeganie SNP, obejmujące uznawanie ich za zagrożenie dla kontroli tytoniu;

– klasyfikowanie SNP tak samo jak tytoniu i palnych produktów tytoniowych, a tym samym zachęcanie państw do regulowania ich w taki sam sposób jak produktów tytoniowych; oraz

– rozszerzanie zakresu działań, w wyniku którego FCTC przekształca się w Ramową konwencję o kontroli nikotyny i tytoniu, mającą na celu zakazanie lub poważne ograniczenie dostępu do wszystkich produktów nikotynowych i tytoniowych.

Jak wskazaliśmy w naszym poprzednim opracowaniu wyjaśniającym dotyczącym FCTC i COP, grupy rzecznicze konsumentów niemal nie mają możliwości przedstawiania stanowisk FCTC, która bardzo ogranicza dostęp organizacjom pozarządowym.

Jedyną drogą do reformy FCTC są Strony (państwa członkowskie). Kraje, które przyjęły, umożliwiły i wspierały dostęp do bezpieczniejszych produktów nikotynowych, wyraźnie muszą podjąć działania, aby zapewnić, że ich postęp nie zostanie zahamowany przez decyzje COP, i mają obowiązek dopilnować, by potencjał SNP i THR został należycie uwzględniony podczas COP10.

Aby uzyskać więcej informacji o działalności Global State of Tobacco Harm Reduction lub kwestiach poruszonych w niniejszym GSTHR Briefing Paper, prosimy o kontakt: [email protected]

O nas: Knowledge·Action·Change (K·A·C) promuje redukcję szkód jako kluczową strategię zdrowia publicznego opartą na prawach człowieka. Zespół ma ponad czterdziestoletnie doświadczenie w działaniach na rzecz redukcji szkód w obszarach używania narkotyków, HIV, palenia tytoniu, zdrowia seksualnego i więziennictwa. K·A·C prowadzi Global State of Tobacco Harm Reduction (GSTHR) , który przedstawia rozwój redukcji szkód związanych z tytoniem oraz stosowanie, dostępność i reakcje regulacyjne dotyczące bezpieczniejszych produktów nikotynowych, a także rozpowszechnienie palenia i związaną z nim śmiertelność w ponad 200 krajach i regionach na całym świecie. Wszystkie publikacje i aktualne dane dostępne są na stronie https://gsthr.org

Nasze finansowanie: Projekt GSTHR jest realizowany dzięki grantowi od Foundation for a Smoke Free World, Inc. (“FSFW”), niezależnej globalnej organizacji non-profit 501(c)(3) z siedzibą w USA. Zgodnie z warunkami umowy grantowej z FSFW projekt i jego rezultaty są niezależne redakcyjnie od FSFW. Treść, dobór i prezentacja faktów, a także wszelkie wyrażone tu opinie, są wyłączną odpowiedzialnością autorów i w żadnym wypadku nie należy ich uznawać za odzwierciedlające stanowisko FSFW.