To tylko połowa pytania. Druga połowa powinna brzmieć: „w porównaniu z papierosami?”.
Gdy porównuje się używanie e-papierosów lub produktów do wapowania z paleniem papierosów, dowody naukowe są jednoznaczne: e-papierosy są znacznie bezpieczniejsze.
Spalanie dowolnego wyrobu tytoniowego — papierosa, tytoniu w fajce czy cygara — powoduje uwalnianie tysięcy toksycznych substancji. Wiele z nich wywołuje nowotwory. To właśnie spalanie prowadzi do powstawania i uwalniania tych substancji, przez co wyroby tytoniowe są tak niebezpieczne. Obecnie dostępne są produkty, które umożliwiają używanie nikotyny bez spalania tytoniu, a zatem są znacznie bezpieczniejsze niż palenie.
E-papierosy działają poprzez podgrzewanie i odparowywanie płynu zawierającego nikotynę, bez procesu spalania. Choć nie są pozbawione ryzyka, są znacznie, znacznie mniej niebezpieczne niż palenie. Potwierdza to wiele niezależnych dowodów naukowych. W 2015 roku Public Health England (PHE), obecnie działająca jako Office for Health Improvement and Disparities (OHID), agencja brytyjskiego Ministerstwa Zdrowia, opublikowała przełomowy przegląd dotyczący bezpieczeństwa używania e-papierosów i jego potencjału w zakresie redukcji szkód. Stwierdzono w nim, że „według najlepszych szacunków e-papierosy są o 95% mniej szkodliwe dla zdrowia niż zwykłe papierosy”. (1)
PHE, a następnie OHID, przeprowadziły siedem kolejnych przeglądów. W ósmym i ostatnim opracowaniu z 2022 roku stwierdzono, że „w perspektywie krótko- i średnioterminowej używanie e-papierosów wiąże się jedynie z niewielką częścią ryzyka związanego z paleniem” oraz że „narażenie na szkodliwe substancje podczas używania e-papierosów jest znacznie niższe niż podczas palenia, co pokazują biomarkery związane z ryzykiem nowotworów oraz chorób układu oddechowego i układu krążenia”. (2)
Co szczególnie istotne, nikotynowe e-papierosy są nie tylko bezpieczniejsze niż papierosy, lecz także, jak wykazano, pomagają ludziom rzucić palenie. Cochrane to globalna, niezależna sieć non-profit zrzeszająca badaczy i specjalistów zajmujących się zdrowiem, którzy opracowują wysokiej jakości informacje medyczne w celu poprawy opieki zdrowotnej na całym świecie. Ich przeglądy systematyczne randomizowanych badań kontrolowanych są uznawane za złoty standard. W najnowszym przeglądzie Cochrane z 2025 roku dotyczącym używania e-papierosów w rzucaniu palenia stwierdzono, że „nikotynowe e-papierosy mogą pomagać ludziom nie palić przez co najmniej sześć miesięcy. Dowody wskazują, że są skuteczniejsze niż nikotynowa terapia zastępcza”. (3)
Niestety powszechne błędne przekonania na temat nikotynowych e-papierosów sprawiają, że wiele osób nie potrafi prawidłowo ocenić związanego z nimi ryzyka w porównaniu z dalszym paleniem. Stanowi to przeszkodę w ograniczaniu palenia i związanych z nim szkód, ponieważ powstrzymuje ludzi przed przejściem z palnych wyrobów tytoniowych na znacznie bezpieczniejszy produkt.
(1) McNeill, A., Brose, L.S., Calder, R.I., Hitchman, S.C.B., Hajek, P. i McRobbie, H. (2015) E-cigarettes: an evidence update: a report commissioned by Public Health England. Londyn: Public Health England.
(2) Office for Health Improvement and Disparities (2022) Nicotine vaping in England: 2022 evidence update: main findings. Londyn: Department of Health and Social Care.
(3) Lindson N, Livingstone-Banks J, Butler AR, McRobbie H, Bullen CR, Hajek P, Wu AD, Begh R, Theodoulou A, Notley C, Rigotti NA, Turner T, Fanshawe T, Hartmann-Boyce J. Electronic cigarettes for smoking cessation. Cochrane Database of Systematic Reviews 2025, nr 11. Nr art.: CD010216. DOI: 10.1002/14651858.CD010216.pub10.