Snus to wyrób tytoniowy do stosowania doustnego, używany od ponad 200 lat. Jego nazwa pochodzi od szwedzkiego słowa oznaczającego tabakę. Snus wytwarza się z mielonych liści tytoniu zmieszanych z solą i wodą. Może również zawierać aromat dymu tytoniowego dopuszczony do stosowania w żywności lub inne aromaty. Umieszcza się go pod górną wargą w małych saszetkach przypominających torebki herbaty, określanych jako snus porcjowany, albo luzem. Snus jest najczęściej używany w Skandynawii, szczególnie w Szwecji i Norwegii, gdzie na rynku dominuje jego odmiana znana jako „szwedzki snus”.
Zdjęcie snusu porcjowanego. Autor: Alekos. Źródło: Wikimedia Commons
Snus bywa mylony z innym produktem — saszetkami nikotynowymi — ponieważ oba umieszcza się pod wargą. W przeciwieństwie do snusu saszetki nikotynowe nie zawierają jednak tytoniu. Wytwarza się je z włókien roślinnych nasączonych nikotyną.
Obecnie wiadomo, że szkody zdrowotne powodowane przez palenie wynikają z procesu spalania, podczas którego powstaje mieszanina szkodliwych substancji chemicznych obecnych w dymie. Używanie snusu różni się od palenia papierosów, ponieważ nie wiąże się ze spalaniem tytoniu, a tym samym pozwala uniknąć wielu zagrożeń związanych z paleniem.
Szwedzki snus różni się od innych rodzajów wyrobów tytoniowych do stosowania doustnego również sposobem produkcji. W przeciwieństwie do niektórych innych bezdymnych wyrobów tytoniowych tytoń w szwedzkim snusie nie jest fermentowany, lecz pasteryzowany. Taka obróbka cieplna hamuje rozwój bakterii sprzyjających powstawaniu różnych toksycznych substancji obecnych w wyrobach tytoniowych.
Choć snus jest używany od stuleci, jego względne bezpieczeństwo w porównaniu z papierosami zostało potwierdzone w niezależnych badaniach epidemiologicznych i klinicznych dopiero stosunkowo niedawno. Badania wykazały jednak, że różnica w oczekiwanej długości życia skorygowanej o stan zdrowia między osobami palącymi, które całkowicie rezygnują z tytoniu, a osobami przechodzącymi na snus jest niewielka.
Snus zawiera mniejsze ilości wielu toksycznych substancji obecnych w dymie papierosowym. Na przykład proces pasteryzacji zmniejsza ilość swoistych dla tytoniu nitrozoamin obecnych w snusie. Związki te należą do głównych substancji rakotwórczych występujących w tytoniu i są wiązane z nowotworami płuc, jamy ustnej, przełyku oraz wątroby zarówno w przypadku palenia papierosów, jak i używania bezdymnych wyrobów tytoniowych.
W Szwecji i Norwegii wysoki poziom używania snusu wiąże się z bardzo niskim odsetkiem osób palących oraz niskim poziomem chorób związanych z paleniem. Wielu szwedzkich mężczyzn przeszło z palenia na używanie snusu — w 2018 roku codziennie używało go 23% mężczyzn. Szwecja ma zdecydowanie najniższy odsetek osób palących w Europie i jest jedynym państwem Unii Europejskiej, które osiągnęło status kraju wolnego od dymu tytoniowego, tradycyjnie definiowany jako odsetek palących dorosłych poniżej 5%, w populacji osób w wieku od 15 do 54 lat. Dla porównania średni odsetek osób palących w tej grupie w Unii Europejskiej wynosi 26%. Szwedzcy mężczyźni mają również najniższy w Europie poziom umieralności związanej z tytoniem: 152 zgony przypisywane paleniu na 100 000 osób, w porównaniu ze średnią europejską wynoszącą 373 zgony na 100 000 osób.
W październiku 2019 roku amerykańska Agencja Żywności i Leków (FDA) wydała firmie Swedish Match, producentowi snusu, pierwsze w historii tej agencji zezwolenia dotyczące wyrobów tytoniowych o zmodyfikowanym ryzyku (MRTP). Decyzja umożliwiła wprowadzanie do obrotu ośmiu produktów General Snus wraz z określonymi informacjami o niższym ryzyku niektórych skutków zdrowotnych w porównaniu z paleniem papierosów. W podsumowaniu FDA stwierdzono: „Dostępne dowody naukowe wskazują, że wyłączne używanie ośmiu produktów General Snus znacznie ograniczy szkody oraz ryzyko chorób związanych z tytoniem u poszczególnych użytkowników tytoniu”, dodając, że „osiem produktów General Snus ze statusem MRTP przyniesie korzyści zdrowiu całej populacji”. FDA stwierdziła również: „Twierdzenie, że używanie General Snus zamiast papierosów wiąże się z mniejszym ryzykiem raka jamy ustnej, chorób serca, raka płuca, udaru, rozedmy płuc i przewlekłego zapalenia oskrzeli, jest zgodne z wiedzą naukową”.
Więcej informacji o snusie można znaleźć w naszym dokumencie informacyjnym tutaj.